اگر با جزء حرّ ، واجد ثمن عتق باشد و متمكَّن از شراء باشد ، واجب مىشود عتق . حكم افطار در كفارهء پى در پى و در آن صورتى كه كفارهء او دو ماه پى در پى مىباشد ، اگر افطار كرد در ماه اول يا يك روز بعد از آن بدون عذر ، استيناف مىنمايد ؛ و اگر با عذر باشد مثل حيض و نفاس و مرض و اغماء و جنون و سفر ضرورى نه غير ضرورى تتابع منقطع نمىشود و بنا بر آن چه به جا آورده است مىگذارد . حامل ، افطار او براى خوف بر نفس يا ولد ، قاطع تتابع نيست . و اكراه بر افطار ، قاطع تتابع نيست اگر چه به حدّ اضطرار نرسد . و اگر تتابع محفوظ شد تا دو ماه ، به اين كه يك روز از ماه دوم روزه گرفت ، ترك تتابع در بقيّهء ماه دوم ، مضرّ نيست به كفاره . و كلام در الحاق تتابع منذور در دو ماه ، يا يك ماه نسبت به 15 روز ، و الحاق كفارهء عبد به اين نسبت ، در محل ديگر مذكور است . و همچنين حكم تخلل رمضان يا عيد در اثناء دو ماه ، در « صوم » مذكور است . 3 - اطعام متعين است اطعام در كفارهء مرتّبه ، با عجز از صيام به سبب مرض يا هرم و هر حالى كه با آن روزه صحيح نيست ؛ و در انتقال با رجاء بُرء در زمان كوتاهى تأمّل است ؛ و مىتواند با خوف ضرر يا زيادتى مرض يا بطء علاج آن ، منتقل به اطعام بشود ؛ و همچنين [ است ] در مُظاهرى كه از ترك وطى در مدت صيام كفاره ، خوف ضرر داشته باشد . و مجرد سفر موجب انتقال نيست اگر متمكَّن باشد از صيام با اقامه ، مگر آن كه متعذر باشد اقامه ، يا آن كه طويل باشد فاصلهء زمانيهء تمكَّن از اقامه و صوم . و حضر در كفاره ، شرط صحّت صوم است نه شرط وجوب آن . كافى بودن تسليم طعام و مقدار طعام در كفاره و به هر كدام از اطعام و تسليمِ طعام ، تكفير حاصل مىشود . و در مقدار طعامى كه